Migrena brzuszna u dzieci

Fot. Tomáš Fuit/123rf.com

Wydarzenia we wczesnym okresie życia (tj. choroby zakaźne, alergiczne, zapalne albo zaburzenia emocjonalne, czy też seksualne) mogą spowodować uwrażliwienie przewodu pokarmowego. Może to doprowadzić do niewłaściwych czuciowych i ruchowych reaktywności w odpowiedzi na inne wyzwalacze, których doświadcza się w późniejszym okresie życia, takie jak np. fizjologicznych bodźce (posiłek, wzdęcia jelit, zmiany hormonalne), albo szkodliwe bodźce stresowe (procesy zapalne) lub stresujące psychologiczne bodźce (separacja od rodziców, albo lęk). Skutkuje to pojawianiem się bólów brzucha, które pod postacią migreny brzusznej mogą być efektem separacji od rodziców w wieku przedszkolnym.

„Boli mnie brzuch” – to często powtarzana skarga w dzieciństwie. Ból brzucha może mieć kilka przyczyn, a różne przyczyny wiążą się z różnymi grupami wiekowymi. Istnieje dużo przyczyn bólu brzucha u dzieci. Niektóre wynikają po prostu z nadmiernej ilości gazu i niestrawności. Jednak bardzo często migrena brzuszna wiąże się z przeżywanym przez dziecko stresem. Lęk i stres mogą spowodować tzw. „uczucie iż są motylki” w brzuchu. Może też być objawem zatrucia pokarmowego albo zapalenia żołądka, czy jelit. Ból brzucha bywa oznaką innych chorób, takich jak np. zapalenie płuc albo zakażenie układu moczowego.

Gdy nie można zidentyfikować przyczyny tego typu problemów, które uporczywie powracają (obecnie określane jako funkcjonalne bóle brzucha), zwłaszcza u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, to może być to reakcja na stres. Migrena brzuszna może wystąpić nawet wtedy, gdy czynniki powodujące stres są trudne do ustalenia.

Lęk separacyjny a migrena brzuszna

Choć lęk separacyjny jest definiowany w kategorii niepokoju dziecka, rodzice zazwyczaj są także zaniepokojeni rozdzieleniem ich z dzieckiem. Objawy lęku mogą przejawiać się jako stan zdenerwowana, wraz z bólami brzucha. W przypadku migreny brzusznej dziecko lęka się z powodu oddalenia się od rodzica, zaś niepokój rodzicielski jest często wyrażony w postaci lęku jako troska o to, czy dziecko da sobie radę, gdy zostawią je same.

Migrena brzuszna odczytywana jest jako somatyczna choroba

Rodziny, które idą do pediatry z dzieckiem zwykle skupiają się na dolegliwościach fizycznych dziecka, gdyż uznają, iż niepokój dziecka ma podłoże somatyczne. Zachowanie dziecka, które przejawia się w formie niepokoju, może być przypisane przez jego najbliższa rodzinę do choroby fizycznej. W opinii rodziny, dziecko nie uczęszcza do przedszkola lub szkoły z powodu choroby, śpi z rodzicami z powodu choroby oraz pozostaje blisko domu z powodu choroby. Według nich dziecko jest chore, a więc przetrzymują je w domu, gdyż uznają tą metodę radzenia sobie z problemem jako najlepsze wyjście, które jest najskuteczniejszą pomocą.

Normalna i ekstremalna reakcja w postaci migreny brzusznej u dziecka

Małe dzieci są czasami zdenerwowane, gdy zostaną odseparowani od rodziców lub innych opiekunów, co powoduje ich płacz, bóle brzucha i odmowę rozstania. Zazwyczaj lęk separacyjny maleje gdy dzieci dorosną oraz zaczną chodzić do szkoły. Dla niektórych dzieci reakcja w postaci migreny brzucha na aktualną lub przewidywaną separację jest bardziej ekstremalna niż reakcje ich rówieśników i / lub nadal utrzymuje się w okresie pierwszych 1-2 lat szkoły. U tych dzieci z dużym prawdopodobieństwem można rozpoznać lęk separacyjny, który powoduje migrenę brzuszną.

Skutki przeżywania lęku separacyjnego

Zaburzenia w postaci lęku separacyjnego mogą przeszkadzać lub ograniczyć dziecku normalne funkcjonowanie. Z powodu silnego bólu, który zaczyna umiejscawiać się w okolicy brzucha, dziecko może zostać odizolowane od rówieśników i zacznie mieć trudności w rozwoju i utrzymaniu przyjaźni. Migrena brzuszna spowodowana lękiem separacyjnym może prowadzić do utraty możliwości uczenia się nowych tematów i angażowania się w zabawy. Pomimo uczęszczania do przedszkola i szkoły, wydajność w nauce i przyswajaniu wiedzy może spaść. Wiele dzieci i młodzieży z powodu lęku separacyjnego wpada w stany depresji, wycofuje się z życia i staje się apatycznymi.

Objawy lęku separacyjnego i migreny brzusznej

Najczęstszy okres chorowania na lęk separacyjny przypada na: osiem miesięcy, dwanaście miesięcy i od 18 miesięcy do 3 lat. Separacja i związany z nią niepokój zwykle pojawia się około 9 miesiąca życia, a szczyty zachorowania widoczny jest w wieku około 12-24 miesięcy. Dziecko wtedy płacze i skarży się na ból w okolicy brzucha. Objawy te mogą wynikać dwóch powodów. Po pierwsze, dziecko może płakać, kiedy rodzic odchodzi, gdyż obawia się, że rodzic zniknie na zawsze. Druga sytuacja pojawia się wtedy gdy dziecko, po dość dobrym dniu, zaczyna płakać, gdy rodzic powraca. Wynika to z tego, że powrót rodzica przypomina dziecku, jak się czuło, gdy rodzic go opuścił. Niepokój związany z separacją na ogół maleje w wieku od 2 do 3 lat. Dziecko często bywa nieśmiałe w stosunku do obcych, ale rano czuje się dobrze gdy widzi wszystkich dookoła siebie. Stopień negatywnego odczuwania separacji może się zmieniać z dnia na dzień. Jednego dziecko może być niespokojne, a innego dnia wesołe lub znowu smutne. Wiele 2-latków przechodzi przez fazę, gdy wolą jednego, konkretnego rodzica

Czynniki, które mogą przyczynić się do lęku separacyjnego

  1. Zmęczenie dziecka.
  2. Choroba lub jej nasilenie.
  3. Zmiany w zwyczajach domowych.
  4. Zmiany w rodzinie, takie jak narodziny rodzeństwa, rozwód, śmierć lub choroba.
  5. Zmiana opiekuna lub zmiana zajęć w ośrodku opieki.
  6. Rodzice mogą pogorszyć sytuację, gdy nie ma ich z dzieckiem w chwili kiedy najbardziej potrzebuje ich obecności.

Czynniki, które mogą zmniejszyć ryzyko zachorowania na lęk separacyjny

  1. Od czasu do czasu można zatrudnić opiekunkę do dziecka. Pomaga to dziecku tolerować krótkie okresy przebywania z dala od rodziców i zachęca go, aby zbudować zaufanie do innych dorosłych osób.
  2. Mim że dzieci w tym wieku nie angażują się w gry, można rozpocząć kontakt z rówieśnikami przez okres pierwszych 12 miesięcy. W wieku 3 lat dziecko powinno brać udział w grupach zabawowych.
  3. Niektóre formy zabawy w przedszkolu mogą być pomocne dla dzieci w wieku 3 lub 4 lat. Jest to szczególnie ważne dla tych dzieci, które są zbyt zależne od rodziców.

Podstawowe zasady traktowania dzieci przez rodziców, które chorują na migrenę brzuszną i lęk separacyjny

  1. Nigdy nie śmiej się z separacyjnego niepokoju dziecka. Nie karć swojego dziecka za to.
  2. Nie przekonuj dziecka do maskowania cierpienia.
  3. Skupiaj się na pozytywnych wydarzeniach, które miały miejsce w przedszkolu. Zminimalizuj obawy poprzez ograniczenie programów w telewizji niedostosowanych do wieku dziecka.
  4. Przygotuje dziecko ma rozstanie z rodzicem – czytaj książki o pójściu do przedszkola, w formie zabawnej, wesołej historyjki.
  5. Nie przedłużaj odejścia od dziecka lub nie wracaj kilka razy.
  6. Nie wymykaj się z pokoju.

 Leczenie zaburzenia

Najlepiej jest skorzystać z terapii behawioralnej. Rodzice i dzieci mogą skorzystać z poradnictwa. Nadrzędnym celem staje się wtedy edukacja i terapia rodziny.

Leki są czasem konieczne dla dzieci, które mają uporczywe objawy, odporne na modyfikację zachowań i psychoterapii. Liczne badania wykazały, że Imipramina (Tofranil) może pomóc w lęku separacyjnym. Jednak trzeba wykonać EKGs (testy serca) oraz badania krwi ze względów bezpieczeństwa. W ciągu ostatnich 10-15 latach pojawiła się nowa klasa leków przeciwdepresyjnych stosowanych w leczeniu depresji, oraz zaburzeń lękowych: SSRI, Prozac, Zoloft, Paxil itd. Gdy są stosowane ostrożnie i ściśle monitorowane, mogą pomóc w lęku separacyjnym.

W podsumowaniu można podkreślić, iż bardzo ważna jest rola czynników stresowych i znaczenie osi mózg-jelitowej w patogenezie objawów migreny brzusznej. Celem leczenia powinno być zmniejszenie bólu oraz powrót dziecka do normalnego poziomu funkcjonowania i poprawy jakości życia. Ukierunkowanie leczenia na całkowite zniesienie bólu może doprowadzić do nasilenia się problemów i utraty zaufania do terapii, jeśli wystąpi kolejny epizod bólu. Terapia farmakologiczna oraz interwencje psychologiczne skierowane na terapię poznawczo-behawioralną powinny zostać w tym przypadku poddane pod dyskusję a leczenie musi być dostosowane do indywidualnych potrzeb dziecka.

 

Artykuł przygotowała Małgorzata Ignaszak z SUI Psychologia Coaching z Poznania

 

Napisz komentarz

Adres e-mail nie będzie publikowany. Wymagane pola oznaczone są: *

CommentLuv badge