Empatia a dziecko – jak uczyć malucha wrażliwości?

Empatia to umiejętność wczucia się w sytuację drugiej osoby, w to co ona czuje. Malutkie dzieci nie posiadają takiej umiejętności. Tą umiejętność zdobywa się w procesie dorastania oraz wychowania i to w dużej mierze od nas rodziców zależy, w jakim stopniu wykształcimy w naszych dzieciach inteligencję emocjonalną.

Niemowlaki są skupione praktycznie wyłącznie na sobie, własnych doznaniach i odczuciach. Pierwsze oznaki empatii można zaobserwować u dziecka w drugim roku życia. Jest to na przykład przytulenie smutnej mamy, karmienie lali, czy misia, głaskanie po głowie kogoś kto płacze, itp. Prawdopodobnie każda mama zauważa u swojej pociechy takie zachowania.

Dzieci w wieku wczesno przedszkolnym , czyli mniej więcej od 2 do 4 roku życia coraz chętniej towarzyszą nam w codziennych obowiązkach, pomagają w drobnych pracach, chcą być pomocne i użyteczne. Zaczynają dostrzegać emocje, reakcje osób z najbliższego otoczenia. Nasz Grześ jest właśnie w tym wieku i potrafi na przykład podzielić się z rodzeństwem jakimś smakołykiem, przykryć odpoczywającą mamę kocem, zapytać dlaczego ktoś jest smutny. Gdy dziecko w swoim otoczeniu dostrzega empatyczne zachowania innych, chętnie je naśladuje i powiela. Jednak to cały czas okres, gdy większość uwagi dziecka skupiona jest na sobie i zaspokajaniu własnych potrzeb.

Przedszkolaki, czyli dzieci w wieku 4-6 lat są już na tyle dojrzałe emocjonalnie, że z łatwością widzą, a także rozumieją więzi występujące między poszczególnymi osobami. Dostrzegają konsekwencje pewnych zachowań, wiedzą, że uderzenie kogoś może zaboleć, a zabranie zabawki wywołać gniew lub smutek. To okres w rozwoju dziecka, kiedy dzieci uczą się budować relacje społeczne oraz obserwować, co ma na nie wpływ.

Dzieci w wieku szkolnym, czyli mniej więcej od 6 do 11 lat są już w pełni świadome relacji i zależności międzyludzkich. Potrafią sprawić innym radość i przyjemność, ale są także zdolne do złych zachowań. Odpowiednio kształtowane i wspierane mogą wykazywać wiele empatii i zrozumienia dla innych i prawidłowo odpowiadać na ich potrzeby.

Takie kształtowanie oraz wspieranie dzieci w zachowaniach empatycznych powinno być procesem zupełnie naturalnym i ciągłym. Trzeba zdawać sobie sprawę, że to właśnie przykład osób z najbliższego otoczenia w pierwszych latach życia dziecka ma decydujące znaczenie na jego wychowanie i postępowanie. Dlatego jak najwcześniej rozmawiajmy z dziećmi o swoich uczuciach i odczuciach, bólu, radości, smutku itp. Pokazujmy również, że rozumiemy ich uczucia: gniew, złość, ból. Zamiast ganić że płacze po upadku, lepiej powiedzieć: „przewróciłeś się i boli cię kolanko, ale zobaczysz, za chwilę na pewno przestanie”. Warto także uczyć przepraszania, współczucia i pocieszania. Takie zachowania sprawią, że dziecko bardziej uwrażliwi się na krzywdę, czy niepowodzenie innych osób. Ważne jest również okazywanie szacunku wszystkim osobom, zarówno starszym, chorym, niepełnosprawnym, jak i dzieciom. Wówczas nasze dzieci widząc tego typu wartości w swoim otoczeniu, będą zachowywać się podobnie.

Pamiętajmy, że nasze życie i zachowanie jest przykładem dla naszych dzieci i w przyszłości będą tak postępować, jak ich tego sami nauczyliśmy.

komentarze 3

  1. Iwona -  22 sierpnia 2015 - 10:44

    Prawdą jest, że wiele zachowań czy też uczuć kształtuje się w pierwszych latach życia naszego dziecka. Trzeba zwracać na to szczególną uwagę. Za moich czasów czytano dzieciom bajki Braci Grimm, które kształtowały osobowość malucha. Pomagały odróżniać dobro od zła, wzbudzały uczucia, pokazywały krzywdę. Warto by było do nich powrócić.

  2. Aneczka -  22 sierpnia 2015 - 22:45

    O tak, dobra lektura daje wiele dobrego. Tak jak rozmowa, i spokojne tłumaczenia dziecku co jest dobra, a co złe. Wskazywanie przyczyn i skutków różnych zachowań- żeby dziecko potrafiło samodzielnie wyobrazić sobie skutki konkretnego działania.

  3. Beata -  25 sierpnia 2015 - 22:06

    Wydaje mi się, że dobry wpływ ma posiadanie młodszego rodzeństwa lub chociaż psa. Kogoś, za kogo dziecko mogłoby się poczuć odpowiedzialne i kim mogłoby się zaopiekować.

Napisz komentarz

Adres e-mail nie będzie publikowany. Wymagane pola oznaczone są: *

 

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.